zastosowanie

Kulinarne i lecznicze

Soczyste i smaczne owoce borówki amerykańskiej, mają zastosowanie nie tylko kulinarne ale również lecznicze ze względu na swoje cenne składniki odżywcze.

W celach medycznych stosowane są nie tylko jej przepyszne owoce, które są wspaniałą skarbnicą witamin i mikroelementów ale i liście oraz korzenie. Ma mnóstwo zalet i dlatego nazywana jest "rośliną XXI wieku". Lecznicze zastosowania borówki są bardzo szerokie, począwszy od przeziębienia po profilaktykę chorób nowotworowych.
Borówki Amerykańskie

Uprawa borówki amerykańskiej

Wybór stanowiska

Borówka wysoka może być uprawiana zarówno na torfowiskach wysokich jak i glebach średnio urodzajnych czy nawet lekkich mineralnych. Duże zapotrzebowanie na wodę w okresie wzrastania sprawia, że poziom wody gruntowej powinien być wysoki (w granicach ok. 40-60 cm).borówka amerykańska
Roślina ta korzeni się płytko dlatego muszą być spełnione dla niej odpowiednie wymagania. Konieczna jest przede wszystkim duża wilgotność gleby i dostateczna przewiewność jej górnej warstwy. Dobre warunki do wzrostu daje wysoka zawartość próchnicy w glebie.
Uprawa borówki na glebach słabych wymaga dostarczenia dodatkowych substancji organicznych i większych nakładów pieniężnych na nawadnianie. Jeśli gleby są żyzne i zwięzłe to wówczas należy je rozluźnić wykorzystując w tym celu np. trociny co ułatwi penetrację korzeni w glebie.
Teren przeznaczony pod plantację powinien być nasłoneczniony, osłonięty od wiatru i położony blisko źródła wody. Długotrwała susza w okresie wegetacji wpływa niekorzystnie na wzrost roślin, a także na plon w roku bieżącym i następnym. Wskazane jest nawadnianie plantacji.
Dokonując wyboru właściwego stanowiska powinno się wykluczyć zastoiska mrozowe oraz gleby o nieuregulowanych stosunkach wodnych. Niewłaściwe warunki glebowe doprowadzić mogą do słabszego wzrostu roślin oraz sprawić, że rośliny będą bardzo podatne na różne choroby i szkodniki. Zaleca się zatem wybrać miejsce z naturalnie kwaśną glebą i sprzyjającymi warunkami przyrodniczymi. Jeśli jest to niemożliwe, należy zminimalizować niekorzystny wpływ warunków środowiska.

Przygotowanie gleby

Przed założeniem plantacji należy zbadać poziom wody gruntowej, zawartość próchnicy i składników mineralnych oraz określić pH gruntu, które powinno wynosić 3,8-4,8. Ważną czynnością przed posadzeniem roślin jest również wyniszczenie chwastów trwałych. Jeśli zachwaszczenie jest silne to należy zastosować herbicydy (np. Roundup), które krótko zalegają w glebie.
W odpowiednim podłożu istotna jest zawartość substancji organicznych. Aby ich nie zabrakło można przed sadzeniem do gleby dodać torf, trociny lub zmieloną korę, które wystarczy zmieszać z ziemią.

Krzewy i odmiany

Zdrowe i wysokiej jakości rośliny pochodzące z wykwalifikowanej szkółki gwarantują czystość odmianową i większą odporność roślin na stres związany z zasadzeniem. Najbardziej wartościowe są dobrze wyrośnięte 2-3 letnie rośliny, ponieważ szybciej wchodzą w okres pełnego owocowania.
Uprawę borówki amerykańskiej zakłada się na wiele lat, stąd bardzo ważny jest wybór najlepszych jej odmian (odpowiednich do danych warunków). Na rynku dostępnych jest wiele odmian o różnorodnej wartości produkcyjnej i zróżnicowanej porze dojrzewania owoców. Przed założeniem swojej własnej plantacji należy szczegółowo poznać odmiany, które chcemy uprawiać (nie każda nadaje się na Polskie warunki klimatyczne). Niektóre odmiany borówki wysokiej wymagają krzyżowego zapylania i innych zabiegów co wpływa na lepsze plony.

Sadzenie

Przy zbiorze ręcznym, zwłaszcza na małych plantacjach lub słabych glebach, zaleca się odstępy w rzędzie od 0,8 m do 1,0 m (między rzędami 2,5 m do 3,0 m). borówka amerykańskaNa dużych plantacjach odstępy w rzędzie powinny wynosić odpowiednio od 0,8 m do 1,2 m, (między rzędami od 3,0 m do 3,5 m).
Rośliny powinno się sadzić od 3 do 5 cm głębiej niż rosły w pojemnikach. Ważne jest również głębsze sadzenie roślin na odpowiednio przygotowanej glebie z dodatkiem torfu lub trocin. Po zasadzeniu zbiorów, glebę wokół każdej rośliny należy dobrze ugnieść, aby umożliwić lepsze rozrastanie się korzeni w głąb gleby.

Nawadnianie

Ze względu na wymagania glebowe i panujący w Polsce klimat uprawa borówki wymaga dodatkowego nawadniania. Brak opadów poważnie ogranicza wzrost plonu i wielkość owoców borówek. Woda jest jednym z najważniejszych czynników ograniczających zdolność uprawy borówki na mało chłonnych glebach. W szczególności zaraz po zasadzeniu i w pierwszym roku uprawy, borówka swoim płytkim i zagęszczonym systemem korzeniowym jest bardzo wrażliwa na niedostatek wody. Kiedy okresy suszy występują dosyć często, prowadzenie plantacji towarowej bez możliwości nawadniania jest dość ryzykowne.

Ściółkowanie

Najlepszym materiałem na ściółkowanie są trociny z drzew iglastych bądź kora sosnowa. Zaletą ściółkowania jest to, że ogranicza rozwój chwastów, ale również stwarza najlepsze warunki naturalne do wzrostu i owocowania. Rośliny wtedy rzadziej cierpią na znaczną utratę wody oraz brak składników pokarmowych. Ściółkowanie powoduje również, że pH gleby utrzymuje się przez dłuższy czas na właściwym poziomie.

Nawożenie

Prawidłowo przeprowadzone nawożenie powinno być oparte na dokładnych analizach chemicznych gleby i liści oraz ocenie wizualnej roślin. Niedobór lub też nadmiar składników mineralnych objawiać się będzie zahamowaniem bądź nadmiernym wzrostem krzewu, plamami na liściach, drobnieniem liści lub owoców a nawet usychaniem wierzchołków pędów.

borówka amerykańska Podstawowe nawożenie azotowe stosuje się zaraz po posadzeniu roślin (po rozpoczęciu wegetacji). Dawkę azotu ustala się odpowiednio w zależności od żyzności gleby, wieku roślin czy zastosowanej ściółki. W pierwszych latach stosowania tego typu nawożenia należy pamiętać o zwiększaniu dawki azotu (50-100%) kiedy stosowana ściółka jest ściółką z trocin. Kiedy po kilku latach ściółka ulegnie mineralizacji, dawka azotu może zostać obniżona.

Szczególnie polecanym nawozem w uprawie borówki wysokiej jest siarczan amonu. Fizjologicznie kwaśny, dobrze wchłaniany przez glebę i słabo wymywany. Dawki nawozu najlepiej jest stosować dwukrotnie, aby nie szkodzić glebie zbyt dużą ilością jednorazowo. Nawożenie azotowe w postaci siarczanu amonu należy stosować każdego roku.

Nawożenie potasowe i fosforowe wykonuje się na podstawie analizy chemicznej gleby. Jeśli na plantacji dostępna jest linia nawadniająca, glebę można nawozić jednocześnie z wodą. Taka metoda nawożenia jest bardzo skuteczna, gdyż nawozy dostarczane są w małych dawkach, wprost do korzeni.

Cięcie

Od momentu wysadzenia krzewów do 4 roku zaleca się cięcie sanitarne, czyli usuwanie pędów chorych, słabych, uszkodzonych mechanicznie lub przez mróz. Cięcie prześwietlające i odmładzające należy stosować od 5 roku po zasadzeniu krzewów, skracając lub usuwając najstarsze, silnie zagęszczone pędy. Najodpowiedniejszym okresem na cięcia jest koniec zimy i początek wiosny, kiedy nie ma już silnych mrozów. Można wówczas rozpoznać pędy przemarznięte a uwidocznione pąki kwiatowe ułatwią decyzję co do wielkości cięcia.

Ochrona

Ze względu na długookresowy charakter uprawy borówki wysokiej, lustracje plantacji i usuwanie porażonych roślin tworzą niezbędne postępowanie warunkujące zachowanie zdrowotności roślin. Wyjątkowo istotne jest wykrywanie i usuwanie roślin z przejawami chorób wirusowych oraz z objawami zgorzeli i zamierania pędów. Lustracja w okresie bezlistnym jest łatwiejsza w utrzymaniu, ponieważ oznaki chorobowe na pędach są bardzo dobrze zauważalne i można je bez problemu usunąć. Duże znaczenie ma wybórborówka amerykańska odpowiedniego miejsca pod plantację, gwarantującego prawidłowy wzrost roślin. Rośliny słabsze, w złej kondycji są podatne na ataki przez niektóre patogeny. Są również częściej uszkadzane przez mróz przez co stają się o wiele bardziej podatne na zakażenie.

Obecnie, wraz z coraz częstszym nabywaniem surowca szkółkarskiego z zagranicy, istnieje prawdopodobieństwo przywiezienia do kraju chorób, które do tej pory u nas nie występowały. Bardzo ważne jest zatem usuwanie porażonych pędów z naszej plantacji i ich spalanie. Zaniedbanie tego zabiegu może zrujnować całe krzewy. Aby zabieg był skuteczny krzewy należy wycinać poniżej objawów rozwoju choroby. Usuwanie z plantacji chorych pędów, liści, kwiatów i owoców ogranicza prawdopodobieństwo choroby w kolejnych latach.

Chwasty

Borówkę należy posadzić na terenie wolnym od uciążliwych chwastów, dlatego zmaganie się z nimi najlepiej zacząć już dwa sezony przed założeniem plantacji. Dobre rezultaty uzyskuje się korzystając z układowych herbicydów dolistnych, które stosowane powinny być na zielone chwasty o wysokości przynajmniej 10-15 cm.

Owocowanie i zbiór

Odmiany borówki wysokiej kwitną od II połowy maja aż do czerwca, a owoce dojrzewają od początku lipca do końca września. Przeciętnie z jednej odmiany zbiera się jagody przez 2-4 tygodnie. Do zbiorów przystępuje się po uzyskaniu typowego dla danej odmiany zabarwienia. Owoce dojrzewają nierównomiernie i dlatego należy zbierać je 3-4 razy w kilkudniowych odstępach.
Plon z jednego krzewu w pełni owocowania (w zależności od odmiany i kondycji krzewu) wynosi od 3 do 10 kg. Na właściwie prowadzonej plantacji można uzyskać ok. 10 ton owoców z hektara. Jagody zbiera się ręcznie bądź mechanicznie. Można je przetrzymywać w zwykłej chłodni do kilkunastu dni po zbiorach.